Molen Fortuna Noordhorn
Welkom > Activiteiten > 2013

2013

26 oktober vondstendeterminatie en aanbieding bascule aan Fortuna

Vondstendeterminatie in molen Fortuna te Noordhorn een succes

Zaterdag 26 oktober stonden de deuren van Koren-en pelmolen “Fortuna” in het kader van de maand van de geschiedenis ’s middags open voor iedereen die  bodemschatten wilde laten zien en beoordelen. De opzet was te vergelijken met het T.V.- programma’s  “Tussen Kunst en Kitsch” of “Kunstschatten” van  RTV-Noord, maar het ging hierbij niet om de waarde in Euro’s, maar om de kennis van de geschiedenis van Noordhorn en  omgeving.

Er is ruim gehoor gegeven aan de uitnodiging om de vondsten te laten determineren. Ruim 20 mensen lieten hun vondsten beoordelen door specialisten uit archeologische verenigingen, actief in het noorden van het land.  De sfeer was heel plezierig en menig “vinder” bleef nog even napraten of kijken wat er door anderen werd meegebracht.  En sommigen namen de gelegenheid te baat om een rondleiding door de molen te krijgen.

De “oogst” bestond voor een groot deel uit munten, kleding accessoires zoals gespjes, kleine beeldjes van tin en ijzer, een stenen vijzel, op werktuigen lijkende vuurstenen en recente voorwerpen.  Voorwerpen daterende uit de tijd van de “Slag bij Noordhorn” in 1581, werden beperkt aangedragen. Deze bestonden voornamelijk uit loden musketkogels. De munten en andere metalen voorwerpen die door detectorszoekers zijn gevonden, dateren over het algemeen uit de 18e eeuw. Waarschijnlijk zijn deze met mest en met grond van elders op de akkers terecht gekomen.         

Alle vondsten zijn beschreven en gefotografeerd.  De foto’s zijn te downloaden van 


Sommige voorwerpen konden niet meteen “thuisgebracht” worden. Daarvan worden de foto’s op de websites van detector-amateurs en dergelijke gezet (zoals vondsten.nl) in de hoop dat iemand anders weet wat het is of waar het vandaan komt.

Mogelijk dat van de voorwerpen over twee jaar  bij de viering van 125 jaar “Molen Fortuna” een tentoonstelling zal worden samengesteld. 

Overigens is de molen ook door een flink aantal molen-belangstellenden bezocht. De wind werkte goed mee en de molenaars konden dus ook nog demonstreren hoe de tarwe tot meel werd gemalen. Enkele bezoekers vonden het al mooi genoeg vanaf de stelling over het dorp en de omgeving uit te kijken. Anderen zijn met één van de molenaars helemaal  tot in de kap meegegaan  om de techniek vanaf boven te bekijken.  Voor de veiligheid draaien de wieken, tandraderen en assen dan niet.  Daar ligt een grote stenen ‘kogel’  als gewicht in de ‘vangbak’ die er mede voor zorgt voor dat de molen stilgezet  kan worden.  Die kogel is helaas niet verder te determineren. 

Molen Fortuna krijgt bascule


Bascule onder de meelpijp
ijkplaatje

Vorig jaar kreeg het bestuur van de Molen Fortuna een bijzonder aanbod: een inwoonster van Zuidhorn had al 40 jaar een bascule1)  bij haar in huis staan en wilde weten of de molen hiervoor belangstelling had. Na overleg met de molenaar en mailcontact met de eigenaresse Fonny Olthof bleek dit een prachtig exemplaar te zijn – zie foto – met bijbehorende gewichten. Er zat ook een apart verhaal aan: de bascule is afkomstig uit de voormalige Fries-Groningse Suikerfabriek en is toen er moderne apparatuur kwam aan de directeur aangeboden. Deze had er geen interesse aan, maar Fonny die daar toen werkte,  wel en heeft hem toen gekocht voor 25 gulden. Zo kwam deze in Zuidhorn terecht. En toen Fonny, die mij (Gerda) kende van treinritjes naar werk in Groningen hoorde dat ik molengids was bij molen Fortuna, was zij op het idee gekomen de bascule aan de molen aan te bieden.  Op mijn vraag wat ze voor de bascule wilde hebben, was het antwoord  “een rondleiding  op de molen door jou“.   Die koop was snel gesloten! De uitvoering liet echter tot j.l. 26 oktober op zich wachten: op de vondsten-determinatiedag schikte het en heeft Gerda de beloofde rondleiding gegeven. Fonny bracht toen ook nog een veerunster 2) mee.

Fonny, hierbij nog hartelijk bedankt voor deze donatie!

 

1)    een weeg-instrument  op een hefboom;  aan de ene kant werd een gewicht geplaatst en aan de andere kant het te wegen voorwerp. De weegverhouding was 1 op 10. Als de schalen in evenwicht zijn kan het gewicht worden afgelezen. Voor officiële toepassing moest een dergelijk instrument uiteraard worden geijkt. Zie de foto van het ijkplaatje aan deze bascule. In korenmolens werd de bascule o.a. gebruikt om te bepalen of een zak meel al het gewenste gewicht had. Zie foto.. onder de meelpijp.

2)    weeghaak. Voor de molen-belangstellenden: in een wipmolen of standerdmolen kan ook een unster of evenaar zitten als onderdeel van de vangconstructie. zie http://nl.wikipedia.org/wiki/Unster.


20 september

Bezoek van groepen 7 en 8 van CBS Adewerth
Dit bezoek was het staartje van Open Monumentendag in de gemeente Zuidhorn. Andere scholen gingen namelijk op 14-9 j.l. naar het Kloostermuseum St. Bernardushof, maar voor de jeugd uit Aduard was er de mogelijkheid in plaats daarvan naar Noordhorn te komen om de molen Fortuna te bezoeken. Onder begeleiding van de leerkrachten en enkele ouders fietsen ze per groep van ca. 20 leerlingen naar Noordhorn om een rondleiding met uitleg te krijgen op de vele verdiepingen(zolders) en de stelling (buiten om op 2 hoog). De toebemeten tijd van een uur per groep bleek toen al gauw veel te kort. Daarom zijn er vervolg-afspraken in de maak waarbij de school ook de beschikking krijgt over een leskist met informatie-materiaal en opdrachten van het Groningermolenhuis. En wellicht komen de groepen dan nog een keer kijken in de molen om het geleerde wat aandachtiger te bekijken.


     

14 september

Open Monument De Fortuna is bezocht door groot en klein
 

Zaterdag 14 september j.l. begon grauw en miezierig; toch waren er al vroeg bezoekers op Molen Fortuna te Noordhorn. Hoewel deze molen in het zomer-seizoen vrijwel iedere zaterdag open is, trekt de Open Monumentendag duidelijk meer  publiek. Veel bezoekers  waren ouders met oudere of soms heel jonge kinderen uit de directe omgeving, die toch nog nooit in een molen waren geweest. Hiervoor lieten de vrijwillig molenaars de molen draaien om het raderwerk in beweging te zien, dan weer zetten ze de wieken stil om de gasten helemaal naar boven in de kap mee te nemen of op de stelling de wieken beter in de wind te zetten. Voor sommige bezoekers was het betreden daarvan al bijna te eng vanwege een lichte hoogtevrees: het uitzicht over het dorp Noordhorn woog daar echter ruim tegenop.

Tegen de middag klaarde het op en nam het bezoek nog wat toe. Maar wat betreft de wind zat het toen niet mee: nu eens te flauw en dan weer flink aantrekkend bij nadering van buien. Veel meel is er dus niet gemalen, ook omdat het niet zo lang geleden herstelde maalkoppel, toch nog niet goed afgesteld leek. Wel was het ophijsen van de zakken (luien) te zien, konden door de plastic luikjes de draaiende maalstenen worden bekeken en ook de werking van de pelstenen (om bijv. gort te maken van gerst) werd uit de doeken gedaan.

Het team van molenaars en molengids had een drukke dag, maar was aan het eind van de dag tevreden met de grote belangstelling.

Voor wie j.l. zaterdag niet in de gelegenheid was naar Noordhorn te komen: de molen is meestal open op zaterdag vanaf 10 uur. Bellen met de molenaar voor een bezoek op afspraak is ook mogelijk. In Molen Fortuna is bovendien een permanente tentoonstelling te zien van diorama’s met tinnenfiguren uit de geschiedenis; leuk voor groot en klein. (Diorama's)

30 augustus

Uitvoering van de "De klucht van de meulenaer" in de molen. Erotisch geklungel tussen de meelzakken, zoals genoemd in het DvhN. 
Recensie van het stuk in het DvhN zie Persberichten.

7 augustus

KOOR op de molen Fortuna in Noordhorn

Woensdag 7 augustus was de finaledag van de RTVNoord-competitie  “het leukste dorp van Groningen” in Noordhorn met het thema ‘Egypte’.

De dag begon met live-muziek van 2 bandleden van Ten Years Today uit Groningen vanaf de stelling van de koren-en pelmolen Fortuna. Heel Noordhorn was dus tegen 10 uur wel wakker om het optreden van een gelegenheidszangkoor mee te maken. Deels aan de voet van de molen, deels op de stelling staande werd eerst het Noordhorner-lied gezongen en daarna de ballade ‘Daar bij die molen’. Mulder Klaas kwam ook nog voor de microfoon en legde uit dat het gebruik van molens geen Hollandse uitvinding was, maar vanuit het Midden –Oosten – lees Egypte – naar West-Europa is gekomen. Hier werd die uitvinding echter verder ontwikkeld en niet alleen voor  het malen van koren, maar vele andere taken gebruikt die veel kracht kosten, zoals houtzagen, water oppompen en olie-slaan.

De activiteiten vonden verder plaats bij de Dörpsstee: kameelrijden voor de jeugd, de Harem-tent, de Oase en het Tahrir-plein trokken vele belangstellenden. En in de RTV-Noord tent werd aan de creatieve opdracht het maken van tunieken gewerkt. De grande finale was echter de Miss-Cleopatra-verkiezing gevolgd door de uitvaart van Toetanchamon.

De hele dag was Noordhorn getooid met de Egyptische kleuren en de molen uiteraard ook.

8 juni

 
bijenhotel


Op een molen is altijd wat te doen: ook tijdens Groninger Molenweekend op molen Fortuna te Noordhorn.

Zaterdag 8 juni heeft het molen-team van koren- en pelmolen De Fortuna in Noordhorn het mooie weer gebruikt om nog een aantal onderhoudswerkzaamheden te verrichten.  Herstelwerk aan de verf van de stelling en het schuren van de haken waar de krui-ketting om heen loopt waren de karweitjes voor de 2 molenaars in opleiding en de molengids. Later gevolgd door het opsporen en deels verhelpen van de oorzaak van de niet soepel draaiende wiekenas.  Het Groninger molenweekend  trok in elk geval 2 bezoekers,  die speciaal daarvoor naar de Fortuna en andere molens in de omgeving kwamen: een vrijwillig  molenaar uit Friesland en een molenfanaat uit Amsterdam, zoals hij zichzelf in het gastenboek omschreef!  Deze en andere bezoekers zijn uitgebreid rondgeleid door molenaar Klaas en gids Gerda, terwijl molenaar Drewe zich ook met de opleiding van de molenaars in spé bezighield. 

11 mei 2013

Veel belangstelling voor Koren- en Pelmolen Fortuna

Koren- en pelmolen Fortuna te Noordhorn heeft ruim 60 bezoekers gehad op Nationale Molendag 11-5-2013. Hoewel de wind wat te wensen overliet en er af en toe een buitje viel waren er doorlopend groepjes belangstellenden in de molen. Dus werk aan de winkel voor  molenaars en molengids! Te zien was wat de molenaar allemaal moet doen: van het ophijsen (luien) van de zakken, de toevoer van het graan en het malen zelf tot het kruien(op de wind zetten) van de wieken. Ook de werking van de pelstenen voor het verwerken van bijvoorbeeld gerst tot gort werd uitgelegd. De meeste gasten waren erg onder de indruk van het draaiend werk en sommige stelden ook vragen over hoe een molen werd opgebouwd toen er nog geen vrachtauto’s en hoogwerkers waren.     

Af en toe werd de ook molen stilgezet, zodat belangstellenden ook helemaal bovenin de kap konden kijken. Als de molenaar de  vang(rem) er daarna weer af haalde en de wieken weer gingen draaien ging er gejuich op bij het publiek.

De bezoekers varieerden van heel jong tot oud en kwamen, behalve uit de verre omtrek o.a. uit Gelderland en Limburg.

Bij de jeugd was ook het maken van een ‘bijenhotel’- met boormachines gaten maken in een dikke plak boomstam - erg in trek.

Hierbij de link om ons interview van RadioNoord te beluisteren:http://www.rtvnoord.nl/radio/radio.asp 

Interviews zijn gemaakt tussen 08:00 en 09:00

25 april

Op 25 april hebben de molenaars Drewe Schouten en  Klaas Hekker de leerlingen van OBS de Molshoop laten zien hoe ze zakken meel  ophijsen, de wieken op de wind zetten en de vang(=rem) er af doen om ze te laten draaien.  Er is ook echt tarwe(gesponsord door boer N. Vermue) tot meel gemalen. Onder streng toezicht van de molenaars mochten ze zelfs bovenin de kap komen, maar natuurlijk toen de molen alweer veilig stil stond en was gezekerd. Als bewijs van ‘goed gedrag’ kregen de kinderen nog een zakje meel mee om er thuis pannekoeken mee te bakken.

23 april 2013 

Culturele Avond in de Dörpsstee te Noordhorn, verzorgd door Molen Fortuna i.s.m. Vereniging Dorpsbelangen Noordhorn: lezing "Dood en Begraven in Groningerland" door Reint Wobbes, oud-secretaris van Stichting oude Groninger Kerken. Uit zijn aankondiging: " Nergens in Nederland vindt men zoveel rijk gedecoreerde grafstenen met symboliek en met vrome, schalkse maar altijd ontroerende teksten als in deze provincie."

Het was bij een ruime belangstelling een zéér boeiende lezing over de cultuur van dood en begraven in Groningerland.

19 april

OBS de Molshoop naar Molen Fortuna: 

Op 19 april hebben molenaar Klaas Hekker en ‘molenknecht’ Gerda Jaarsma een gastles verzorgd voor de groepen 7 en 8 van OBS De Molshoop.   Het verhaal van de molenaar ging over de geschiedenis van molens door de eeuwen heen en vooral over het belang van windmolens voor het  gemakkelijker kunnen malen van steeds grotere hoeveelheden graan voor de voedselvoorziening van mens en dier.  Met behulp van allerlei spullen uit de ‘leskist’  die was geleend van het Groninger Molenhuis konden de leerlingen vervolgens zelf ervaren hoe het was om met de hand graankorrels te malen of lijnzaad fijn te wrijven in een vijzel. Verder hebben ze samen met meester Bas een opdracht over de werking van een poldermolen op het digibord gedaan. 
Een kort filmpje van de Molen Fortuna bereidde de groepen voor op het bezoek, dat ze de week daarop aan de molen zouden brengen.

16 maart NL doet

Zaterdag 16 maart zijn een aantal klussen in en op de molen aangepakt in het kader van de landelijke vrijwilligersactie NL DOET van het Oranjefonds.

- de kammen in de bijenwas zetten, door moeder en dochter De Vries uit Noordhorn;

- schuren van de wand van het kantoortje, door Chiel de Haas uit Zuidhorn;

- boenen van de fokwieken, door molengids Gerda Jaarsma uit Zuidhorn (is voor 2/3 af)- en molenaar Drewe heeft verder opgeruimd, zodat er weer veilig bezoekers ontvangen kunnen worden.

Ondanks de kou was het werk wel goed te doen, maar bezoekers zijn er mogelijk daardoor niet geweest.

Eerder deze maand hadden de molenaars al een 'smeerbeurt' aan de kruineuten van de kap gegeven. De molen is dus weer gereed voor draai- en maalwerk. En binnenkort zal de voorraad meel voor de verkoop ook weer aangevuld zijn.

Test:

Vrijwilligers in Archeologie en Detector-amateurs in Noordhorn op 29 maart 2013.

Een delegatie van belangstellenden naar bodemvondsten inzake de Slag van Noordhorn in 1581 bekeek de omgeving waar de veldslag zich waarschijnlijk heeft afgespeeld.

Foto's: zie 'de link'.

https://plus.google.com/photos/100045803118821300735/albums/5944737773577053553?authkey=CIbdt97Xr_z1SQ


Submenu